Binnen de Montessori visie wordt, naast een specifieke benadering van de opvoeder, gebruikgemaakt van Montessori materiaal. Wanneer je op platforms zoals Marktplaats kijkt, zie je talloze advertenties met “zogenaamd” Montessori materiaal. Veel van deze materialen zijn leuk en prima te gebruiken, maar vallen niet onder de officiële Montessori materialen. Dus wat verstaan we daar dan eigenlijk wel onder? En hoe gebruik je het op de juiste manier?
Het ontstaan van Montessori materiaal
Maria Montessori schreef niet alleen meerdere boeken over haar pedagogische visie, maar ontwikkelde ook verschillende materialen, die allemaal staan beschreven in de Montessori materialenmap. In de loop der tijd zijn er ook nieuwe materialen ontworpen door andere pedagogen. Deze materialen worden onderworpen aan een zware procedure van de Montessori Vereniging. Als zij goedkeuring geven, wordt het nieuwe materiaal erkend als officieel Montessori materiaal.
Wat is Montessori materiaal?
Montessori materialen zijn zintuiglijke en educatieve materialen, welke spelenderwijs bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen. Denk bijvoorbeeld aan een rek met verschillende sluitingen waarmee een kind leert strikken, knopen, open en dicht doen, en zichzelf zelfstandig aan- en uitkleden. Elk materiaal is ontworpen met een specifiek leerdoel en sluit aan bij de natuurlijke ontwikkelfase van het kind.
Waar moet Montessori materiaal aan voldoen?
Om als officieel Montessori materiaal erkend te worden, moet het voldoen aan de volgende kenmerken:
- Isolatie van de eigenschap
In ieder materiaal staat één leeractiviteit centraal. - Controle van de fout
Kinderen kunnen zelfstandig ontdekken wanneer ze een fout maken en zichzelf corrigeren. - Aantrekkelijk ontwerp
Het materiaal nodigt een kind uit om te spelen en leren. - Oplopende moeilijkheidsgraad
Elk materiaal bevat verschillende niveaus, passend bij de ontwikkeling van je kind. - Directe werkzaamheid
Een kind kan er meteen zelfstandig mee aan de slag, zonder hulp van een volwassene.
Voor elk materiaal wordt een richtleeftijd gegeven. Dit is gebaseerd op de zogenaamde “gevoelige periodes”: ontwikkelfasen waarin een kind extra ontvankelijk is voor een specifieke vaardigheid.
Voorbeelden van Montessori materiaal
Nu je weet wat Montessori materiaal inhoudt en waaraan het moet voldoen, geven we graag een aantal voorbeelden van materialen die wij zelf op de opvang gebruiken:
- Roze toren
Deze toren bestaat uit tien roze blokken van verschillende grootte. Kinderen leren hiermee ordenen op grootte en ontwikkelen hun visuele waarneming. - Bruine trap
Net als de roze toren bestaat de bruine trap uit tien blokken. De blokken zijn even lang, maar verschillen in hoogte. Hierdoor is het ordenen complexer en vraagt het meer visuele en motorische precisie. - Cilinderblokken
Met cilinderblokken leert een kind vormen en dimensies onderscheiden. De cilinders kunnen variëren in hoogte, diameter of beide, afhankelijk van het type. - Schuurpapieren letters
Kaarten met daarop schuurpapieren letters helpen kinderen om de letters van het alfabet te leren. Dit doen ze door de vorm te voelen, de klank te horen en deze uit te spreken.
Waarom Montessori materiaal effectief is
Montessori materiaal is effectief omdat het niet alleen leertools zijn, die ontwikkeld zijn op basis van onderzoek en praktijkervaring, maar ook het denkproces van kinderen ondersteunen. Kinderen nemen niet passief informatie in zich op, maar worden spelenderwijs actief betrokken bij hun leerproces. Ze experimenteren, ontdekken en verbeteren zichzelf, zonder dat een volwassene daarbij hoeft te helpen. Dit zorgt ervoor dat kinderen zich zelfverzekerd voelen. Ook versterkt het hun intrinsieke motivatie en probleemoplossend vermogen.
Tips voor het aanschaffen van Montessori materialen
Zoals eerder genoemd, worden op Marktplaats en andere websites vaak producten aangeboden als “Montessori”, terwijl ze dat in werkelijkheid niet zijn. Wil je thuis aan de slag met écht Montessori materiaal? Let dan op of het materiaal voldoet aan de officiële kenmerken zoals hierboven beschreven. Wij raden aan om het materiaal tweedehands te kopen. Het materiaal blijft een eeuwigheid goed en het scheelt een hoop geld!
Veelgestelde vragen over Montessori materiaal
1. Wat is het verschil tussen officieel Montessori materiaal en ‘zogenaamd’ Montessori speelgoed?
Officieel Montessori materiaal is erkend door de Montessori Vereniging na een zware beoordelingsprocedure en is ontworpen volgens strenge pedagogische principes (zoals isolatie van de eigenschap en controle van de fout). Veel speelgoed dat online of op Marktplaats als “Montessori” wordt aangeboden is leuk en leerzaam, maar voldoet niet aan deze officiële criteria.
2. Wat betekent ‘controle van de fout’ bij Montessori materiaal?
Dit betekent dat het materiaal zo is ontworpen dat een kind zelf kan zien of ontdekken of het de oefening goed heeft gedaan. Een kind kan zichzelf hierdoor direct corrigeren zonder dat een volwassene hoeft in te grijpen, wat zorgt voor een groter zelfvertrouwen.
3. Waarom zit er vaak houtwerk en een natuurlijke uitstraling aan Montessori materialen?
Maria Montessori ontwierp materialen vaak met natuurlijke materialen (zoals hout) en vaste kleuren of vormen, zodat de aandacht van het kind niet wordt afgeleid door felle kleurtjes, batterijen of geluidjes. Dit helpt bij de ‘isolatie van de eigenschap’: de focus ligt volledig op één specifieke leertaak of eigenschap (zoals grootte, gewicht of vorm).
4. Hoe weet ik welk materiaal geschikt is voor de leeftijd van mijn kind?
Voor elk officieel Montessori materiaal wordt een richtleeftijd gegeven. Deze is gebaseerd op de ‘gevoelige periodes’ van het kind: specifieke fasen waarin een kind extreem ontvankelijk is voor het aanleren van een bepaalde vaardigheid (zoals taal, orde of motoriek).
5. Kan ik Montessori materiaal ook tweedehands aanschaffen?
Jazeker! Omdat officieel Montessori materiaal van hoogwaardige kwaliteit is (vaak massief hout), gaat het generaties lang mee. Tweedehands kopen is een slimme en duurzame manier om kosten te besparen, mits je goed let op de officiële kenmerken en de compleetheid van het materiaal.
Lees ook: