Pesten in de kinderopvang komt vaker voor dan we denken. In vrijwel elke groep zijn kinderen die ermee te maken krijgen, als slachtoffer, pester of omstander. Toch wordt pesten nog regelmatig onderschat. “Ze moeten het zelf oplossen” of “het hoort erbij” zijn uitspraken die we nog vaak horen. Maar pesten is niet hetzelfde als plagen, en de gevolgen zijn veel groter dan we soms denken. Pesten is gedrag dat bewust gebeurt, zich herhaalt en waarbij er sprake is van een machtsverschil. Een kind dat gepest wordt, kan zich vaak niet goed verdedigen. Dat maakt pesten zo ingrijpend.
Wat doet pesten met iemand?
De impact van pesten is groot. Kinderen die gepest worden voelen zich vaak onzeker, bang, verdrietig en eenzaam. Soms gaan ze met tegenzin naar de opvang of trekken ze zich steeds verder terug. Het kan zelfs hun zelfvertrouwen aantasten en invloed hebben op hun ontwikkeling. Wat minder zichtbaar is, maar minstens zo belangrijk, is dat de gevolgen nog lang kunnen doorwerken. Pesten raakt niet alleen het kind dat gepest wordt, maar heeft invloed op de hele groep. Ook pesters en omstanders maken onderdeel uit van dit proces.
Pesten is namelijk een groepsproces. Het ontstaat en blijft bestaan binnen de dynamiek van een groep. Kinderen kijken naar elkaar: wat wordt geaccepteerd en wat niet? Omstanders spelen hierin een belangrijke rol. Door mee te lachen of niets te doen, kan pesten in stand blijven. Tegelijkertijd kunnen juist zij helpen om het te stoppen. Daarom is het belangrijk om te investeren in een veilige groepssfeer waarin respect, vertrouwen en verbondenheid centraal staan.
Binnen de kinderopvang en onderwijs hebben wij hierin een belangrijke rol. Wij begeleiden kinderen in het samen spelen, het maken van keuzes en het omgaan met elkaar. In een Montessori-omgeving krijgen kinderen de ruimte om zelf te ontdekken en verantwoordelijkheid te dragen, passend bij hun ontwikkeling. Door hen serieus te nemen, te luisteren naar wat zij nodig hebben en hen te ondersteunen in sociale situaties, ontstaat er meer begrip voor elkaar en groeit het zelfvertrouwen. Dit draagt bij aan een positieve sfeer waarin minder ruimte is voor pestgedrag.
Wat helpt tegen pesten in de kinderopvang?
Pesten voorkom en stop je niet met één gesprek of regel. Het vraagt om een bewuste en gezamenlijke aanpak. Het creëren van een veilige omgeving, het maken van duidelijke afspraken en het tijdig signaleren van gedrag zijn hierin essentieel. Als pedagogisch professional kun je veel betekenen door bewust te kijken naar de groepsdynamiek, gewenst gedrag te benoemen en kinderen te begeleiden in het omgaan met elkaar. Kleine momenten maken hierbij vaak het verschil: een kind dat zich gezien voelt, een gesprek dat op tijd wordt gevoerd of het geven van ruimte om zelf oplossingen te bedenken.
Aandacht voor pesten
Jaarlijks wordt er extra aandacht besteed aan pesten tijdens de Landelijke Dag tegen Pesten. In 2026 valt deze dag op zondag 19 april. Dit moment biedt een mooie gelegenheid om samen stil te staan bij het belang van een veilige omgeving en om het onderwerp bespreekbaar te maken binnen de opvang en met ouders.
Tot slot
Pesten in de kinderopvang is geen fase waar kinderen “even doorheen moeten”. Het is een serieus probleem dat aandacht vraagt. Door bewust te kijken, te luisteren en samen te werken, kunnen we zorgen voor een omgeving waarin ieder kind zich veilig voelt en zich optimaal kan ontwikkelen. Want uiteindelijk wil ieder kind hetzelfde: gezien worden en zich fijn voelen.